راکی لینوکس یک سیستمعامل سازگار با باینری است که براساس کد منبع Red Hat Enterprise Linux یا RHEL توسعه یافته است. این سیستمعامل بهعنوان جانشینی غیررسمی برای CentOS که توسعه آن متوفق شده است در نظر گرفته میشود. در این مقاله قصد داریم توضیح بدهیم که Rocky Linux چیست و چه ویژگیهایی را ارائه میدهد. همچنین با مطالعه این مقاله میتوانید با مزایا، معایب و کاربردهای اصلی راکی لینوکس آشنا شوید.
راکی لینوکس چیست؟
درست مانند CentOS، توزیع داون استریم (Downstream) راکیلینوکس نیز برای ورکاستیشنها و سرور مجازی (VPS) یک گزینه محبوب بهحساب میآید. راکیلینوکس در واقع یک جایگزین محبوب برای CentOS بهحساب میآید.
بنیاد نرمافزار راکی اینترپرایز (RESF) سیستمعامل را توسعه میدهد و پشتیبانی 10 ساله را با بهروزرسانیهای منظم ارائه میدهد. این توزیع لینوکس با محیطهای سازمانی بهخوبی سازگاری دارد و معمولا در سرورهای تجاری یا ورکاستیشنها استفاده میشود.
مروری بر سیستمعامل راکی لینوکس
در این بخش، اطلاعات کلی در مورد راکی لینوکس را بررسی میکنیم تا درک بهتری نسبت به این سیستمعامل درک بهتری پیدا کنید.
لایسنسینگ
راکیلینوکس یک نسخه رایگان از RHEL است، زیرا برای استفاده از نسخه اصلی باید سالانه 349 دلار بپردازید. از آنجایی که راکی لینوکس در واقع RHEL بدون لایسنس محسوب میشود، برخی از ویژگیهای Red Hat را در دسترس قرار نمیدهد.
بهعنوان مثال، RHEL 8.1 با یک ویژگی پچینگ زنده کرنل تحت عنوان kpatch ارائه میشود. راکیلینوکس از این قابلیت پشتیبانی نمیکند و برای این کار به یک سرویس پولی شخص ثالث نیاز خواهید داشت.
همه عناصر در پروژه Rocky Linux تحت لایسنس سه بندی توزیع نرمافزار برکلی (BSD) هستند. این لایسنس در مورد استفاده مجدد، توزیع مجدد و اصلاح سیستم اعمال میشود.
راکیلینوکس بهعنوان یکی از توزیع های لینوکس، چندین بسته یا نرمافزار با لایسنسهای مختلف را شامل میشود. هنگام استفاده از سیستمعامل، باید مقررات مربوط به هر لایسنس را رعایت کنید. برای مشاهده لایسنسهای مربوط به اجزای نصبشده، از دستور زیر در ترمینال استفاده کنید:
$ sudo yum info package-name
در دستور بالا «package-name» باید با نام پکیجی که قصد دارید لایسنس آن را بررسی کنید جایگزین شود. برای دریافت لیستی از پکیجهای نصبشده، میتوانید دستور زیر را اجرا کنید:
$ sudo yum list installed
مخازن و repositoryها
راکیلینوکس مجموعه متفاوتی از مخازن پایه را برای هر نسخه مهم و اصلی ارائه میکند. همچنین مواردی که توسط جامعه (Community) تایید شدهاند از طریق مخازن اضافی قابل نصب هستند. راکیلینوکس از سه نوع مخزن پشتیبانی میکند که بهصورت پیشفرض گنجانده شدهاند یا بهصورت دستی قابلیت نصب دارند:
Base یا پایه: مخازن پیشفرضی که در راکی لینوکس از قبل نصب شدهاند.
Extra یا اضافی: حاوی پکیجهای اضافی که برای بهبود عملکرد سیستم کاربر در نظر گرفته شده است. برخی از آنها برای نصب مخازن مورد تایید جامعه موردنیاز هستند.
تاییدشده توسط جامعه: مخازنی که از سوی ارائهدهندگان شخص ثالث ارائه میشود و شامل پکیجهای غیررسمی است. این مخازن همچنین برای سایر توزیعهای لینوکس سازمانی در دسترس هستند.
اکثر مخازن پایه بهطور پیشفرش با راکی لینوکس 8 و 9 عرضه میشود. بااینحال، برخی از آنها باید بهصورت دسترسی با استفاده از این دستور فعال شوند:
$ sudo dnf config-manager --set-enabled repository-id
از آنجایی که راکی لینوکس نسبتا جدید است، همه مخازن مورد تایید جامعه را ارائه نمیکند، اما در اینجا به برخی از مخازن موجود اشاره شده است:
پکیجهای اضافی برای لینوکس سازمانی (EPEL)
Rebuild پکیجهای فدورا را برای سایر توزیعهای سازمانی فراهم میکند. این پکیجها اجازه میدهند تا ویژگیها و ابزارهای جدیدی را به سیستم راکی لینوکس اضافه کنید که بسیار پرطرفدار است.
مخزن لینوکس سازمانی مورد تایید جامعه (ELRepo)
این مخزن حاوی پکیجهایی است که پشتیبانی سختافزاری راکی لینوکس را بهبود میبخشد. بهعنوان مثال، دارای حافظه ذخیرهسازی، نظارت بر سختافزار و درایورهای شبکه است.
RPM Fusion
این مخزن پکیجهای اضافی که در فدورا در دسترس نیست را ارائه میدهد. RPM Fusion نسخههای نرمافزار را همراه با لایسنسهای رایگان یا پولی ارائه فراهم میکند.
مخزن Remi
آخرین نسخه پشتههای PHP و سایر پکیجهای نرمافزاری برای توزیعهای سازمانی را ذخیره میکند. این مخزن یک نسخه ایمن را ارائه میدهد تا مطمئن شوید مخزن جایگزین پکیجهای پیشفرض نمیشود.
امکانات
راکی لینوکس بهعنوان یک کلون از RHEL، با اکثر ویژگیهای آن سازگاری دارد. بااینحال، برخی از موارد اختصاصی مانند پچینگ زنده و Red Hat Sattelite فقط در RHEL در دسترس هستند.
Rocky Linux اگرچه یک توزیع سازمانی است، ویژگیهای مفیدی را برای استفاده شخصی نیز ارائه میدهد. در ادامه میتوانید با برخی از این ویژگیها آشنا شوید:
رابط کاربری گرافیکی (GUI)
راکی لینوکس یک رابط کاربری (UI) عالی دارد که بهویژه برای کاربرانی که با رابط خط فرمان آشنایی ندارند، بسیار کاربردی است.
محیط دسکتاپ
این توزیع لینوکس از GNOME 40 بهعنوان محیط دسکتاپ پیشفرض استفاده میکند. برنامههای بازطراحیشده، رابط کاربری و تنظیمات آن، راکی لینوکس را برای استفاده شخصی به یک گزینه ایدهآل تبدیل کرده است.
فایل سیستم XFS
فایل سیستم XFS برای مدیریت دادههای بزرگ بدون بهخطر انداختن عملکرد طراحی شده است. XFS این امکان را فراهم کرده است تا راکی لینوکس برای سرورهای درجه سازمانی و آرایههای ذخیرهسازی گزینه مناسبی باشد.
کامپایلرهای بهروز
توسعهدهندگان در راکی لینوکس میتوانند کد خود را با کامپایلر GCC راحتتر بهینهسازی و دیباگ کنند. همچنین کارایی استفاده از سختافزار را برای عملکرد بهینه بهبود میبخشد.
مدیریت پکیج و ماژولها
سیستمهای مختلف مدیریت پکیج مانند Flatpaks و RPM Package Manager با راکی لینوکس سازگاری دارند. این سیستمها به توسعهدهندگان اجازه میدهد تا پکیج دلخواه خود را راحتتر نصب کرده و از آن استفاده کنند.
نظارت بر سیستم
راکی لینوکس برای نظارت بر عملکرد از وب کنسول Cockpit پشتیبانی میکند. این قابلیت به شناسایی راحتتر و سریعتر مسائل مربوط به استفاده غیرعادی از منابع و شبکه کمک میکند.
امنیت
راکی لینوکس از معماری SELinux استفاده میکند که از نظر امنیتی بهبود یافته است. این معماری به مدیران اجازه میدهد تا روی مجوزهای دسترسی سیستم خود کنترل بیشتری داشته باشند.
SELinux اطلاعات را براساس محرمانهبودن جدا میکند و از سیاستهای امنیتی برای ارزیابی درخواستهای دسترسی استفاده میکند. این خطمشیها تعیین میکند که کدام داده قابل دسترسی است و کدام موارد نباید در دسترس قرار بگیرد.
برخلاف CentOS، در راکی لینوکس میتوانید پکیجهای مبتنیبر امنیت را مدیریت کنید. این توزیع به شما اجازه میدهد بهروزرسانیهای امنیتی موجود را جستوجو کنید و یک مورد خاص را برای نصب انتخاب کنید.
اگر قصد استفاده از یک سرور مجازی لینوکس را دارید، خوب است بدانید که آخرین نسخه پایدار Rocky Linux دارای چندین ویژگی است که به بهبود امنیت سرور مجازی شما کمک میکند:
OpenSSL
جعبهابزاری که بهمنظور انتقال داده، اتصال ایمن را با سیستم راکی لینوکس فراهم میکند. OpenSSL در واقع یک کلید رمزگذاری 2048 بیتی RSA را برای سیاستهای رمزگذاری برای بهبود امنیت اعمال میکند.
OpenSSH
یک ویژگی اتصال که به شما اجازه میدهد بهطور امن از طریق پروتکل SSH به سرور راکی لینوکس خود متصل شوید. OpenSSH در حال حاضر امکان استفاده از SHA-1 برای امضا را فراهم کرده است.
SHA-1
بهدلیل مسائل امنیتی، راکی لینوکس 9 دیگر از SHA-1 برای اکثر اهداف رمزگذاری پشتیبانی نمیکند.
انطباق با امنیت
راکی لینوکس بهطور خودکار تنظیمات خود را برای مطابقت با مقررات حفاظت از داده پیکربندی میکند. بهاینترتیب، در زمان صرفهجویی میشود و از پیکربندی نادرست جلوگیری میکند.
راکی لینوکس برای چه کاری ایدهآل است؟
اگر به به توزیع سازمانی قابل اعتماد و با کارایی بالا برای سرور مجازی خود نیاز دارید، راکی لینوکس یک گزینه ایدهآل است. راکی لینوکس بهعنوان یک توزیع سازمانی، با ویژگیها و نرمافزارهای اضافی برای استفاده شرکتی ارائه شده است. علاوهبراین، پشتیبانی طولانیمدت و بهروزرسانیهای منظم، راکی لینوکس را به گزینهای عالی برای کسبوکار و محیطهای تجاری تبدیل میکند.
راکی لینوکس بهویژه برای کاربرانی که به جایگزینی برای CentOS یا RHEL نیاز دارند، مناسب است. میزان انطباق Rocky Linux و RHEL بسیار بالاست و اکثر ویژگیها بین دو توزیع مشترک است.
از آنجایی که راکی لینوکس رایگان است، برای کاربرانی که میخواهند لینوکس و RHEL را امتحان کنند یک گزینه عالی بهحساب میآید. رابط کاربری گرافیکی و محیط دسکتاپ نیتیو آن نیز به کاربران کمک میکند تا بهراحتی از یک سیستمعامل به سیستمعامل دیگر جابهجا شوند.
مزایا و معایب Rocky Linux
اگر قصد دارید از راکی لینوکس استفاده کنید، مزایا و معایب زیر را در نظر بگیرید تا ببینید آیا با نیازهای شما مطابقت دارد یا خیر.
مزایای راکی لینوکس
ابتدا مهمترین مزایای سیستمعامل راکی لینوکس را بررسی میکنیم:
پایداری
مزیت اصلی راکی لینوکس بهعنوان یک Rebuild داون استریم (پاییندستی) RHEL، پایداری آن است. قبل از اعمال تغییرات جدید در راکی لینوکس، این تغییرات ابتدا باید به یک توزیع بالادستی مانند فدورا ارسال شوند.
راکی لینوکس فقط از ویژگیها و کدهایی استفاده میکند که قبلا در RHEL بالادستی آزمایش شده باشند. بنابراین باتوجه به فرایندهای مختلف، راکی لینوکس بهروزرسانی کمتر اما پایدارتری را دریافت میکند.
همچنین نسخههای لینوکس راکی باید تحت یک فرایند تست کامل به محیطها و سناریوهای مختلف قرار بگیرند تا از پایداری آنها اطمینان حاصل شود.
متن باز
از آنجایی که راکی لینوکس یک سیستمعامل منبع باز در نظر گرفته میشود، کاربران راکی لینوکس میتوانند آزادانه به کد آن دسترسی داشته باشند. جامعه میتوان از آن برای اهداف مختلفی مانند بررسی نقصهای امنیتی، عیبیابی باگها یا ایجاد اسناد استفاده کند.
راکی لینوکس همچنین یک سیستم ساخت Peridot را ارائه میدهد که با استفاده از آن کاربران میتوانند توزیع را از ابتدا بازسازی کنند. این قابلیت به انتشار سریعتر نسخههای جدید و طول عمر بیشتر پروژه کمک میکند.
پشتیبانی
راکی لینوکس از یک پشتیبانی عالی با چرخه عمر طولانی 10 ساله برای انتشار نسخههای مهم بهعلاوه بهروزرسانیهای منظم بهره میبرد. این سیستمعامل بهروزرسانیها را برای پنج سال اول دریافت میکند و تا پایان چرخه عمر خود در حالت «فقط تعمیر و نگهداری» قرار میگیرد.
راکی لینوکس همچنین از یک انجمن پشتیبانی جامعه برخوردار است که کاربران در آن میتوانند درباره بهروزرسانیها یا عیبیابی مشکلات صحبت کنند. پایگاه کاربر رو به رشد راکی لینوکس بهاینمعنی است که در سالهای آینده از این توزیع بهطور فعالی حمایت میشود.
راکی لینوکس همچنین با شرکتهای مختلف ارائهدهنده پشتیبانی مانند CIQ که در توسعه آن نیز مشارکت دارند، همکاری میکند.
سازگاری
از آنجایی که راکی لینوکس با RHEL در سطح باینری سازگاری دارد، از چندین نرمافزار دیگر Red Hat پشتیبانی میکند. این یعنی کد نرمافزار میتواند بهدرستی روی راکی لینوکس و بدون نیاز به کامپایل مجدد اجرا شود.
این توزیع لینوکس با چندین معماری سیستم مانند CentOS نیز سازگاری دارد. بهعنوان مثال، راکی لینوکس 9 از PPC64، ARM64، x86_64 و s390x پشتیبانی میکند.
راکی لینوکس همچنین یک اسکریپت مهاجرت را ارائه میدهد که به کاربران کمک میکند بهراحتی به سیستمعامل جدید سوئیچ کنند. این اسکریپت بهطور خودکار مخزن سیستم را به راکی لینوکس تغییر میدهد و پکیجهای نصبشده را بهروز میکند.
در حال حاضر، این اسکریپت برای توزیعهای مبتنیبر لینوکس Red Hat Enterprise مانند CentOS، Oracle Linux و CentOS Stream در دسترس است.
نکته مهم: CentOS Linux و CentOS Stream دو توزیع متفاوت هستند. CentOS Linux یک توزیع پاییندستی RHEL و CentOS Stream یک توزیع بالادستی بهحساب میآید.
معایب راکی لینوکس
راکی لینوکس نیز مانند هر سیستمعامل دیگری دارای معایبی است که قبل از انتخاب آن بهتر است در نظر گرفته شود. در ادامه با چند مورد از این معایب آشنا میشویم:
بهروزرسانیهای کند
نسخههای اصلی راکی لینوکس هر شش ماه یک بهروزرسانی جدید دریافت میکنند. درحالیکه بهروزرسانیهای کندتر به حفظ پایداری کمک میکند، اما برخی از کاربران بهروزرسانیهای مکرر را ترجیح میدهند.
این دسته از کاربران بهتر است از یک توزیع بالادستی لینوکس با تحویل بهروزرسانی مداوم مانند CentOS Stream استفاده کنند. این توزیع بهصورت هفتگی بهروزرسانی میشود و طبق وعدههای رسمی، تا سال 2027 پشتیبانی دریافت میکند.
عدم قطعیت نسبت به آینده
تعیین طول عمر راکیلینوکس دشوار است زیرا یک توزیع نسبتا جدید بهحساب میآید. تداوم بهروزرسانیها در راکیلینوکس بهعنوان یک پروژه منبع باز، به حمایت جامعه و کمکهای مالی شخص ثالث بستگی دارد.
خوشبختانه، رشد سریع پایگاه کاربر راکی لینوکس به تشکیل یک جامعه اختصاصی برای پشتیبانی از پروژه کمک میکند. علاوهبراین، راکی لینوکس از شرکتهای بزرگی مانند گوگل و مایکروسافت کمک مالی دریافت میکند.
همچنین، سیستم ساخت Peridot به جلوگیری از مشکلات پایان عمر پروژه مانند CentOS کمک میکند. درصورتیکه توسعه و انتشار بهروزرسانیهای راکیلینوکس متوقف شود، کاربران میتوانند فورکهای RHEL جدیدی را با این سیستم ایجاد کنند.
عدم تجربه
جدید بودن راکیلینوکس بهاینمعنی است که تجربه کاربر با این سیستمعامل نیز کم است. درحالیکه بررسیهای کاربران، گزارش باگ و مستندات مختلفی در دسترس هستند، اما برای اینکه کارایی واقعی این توزیع مشخص شود هنوز به بازخوردهای بیشتری نیاز است.
آیا باید از راکی لینوکس استفاده کنید؟
اگرچه راکی لینوکس یک توزیع با عملکرد خوب است، اما ممکن است برای همه کاربران گزینهای ایدهآل نباشد. اگر به جایگزینی برای CentOS نیاز دارید، راکی لینوکس احتمالا یکی از بهترین توزیعهای لینوکس برای شماست.
CentOS و Rocky Linux از نظر طراحی مشابه هستند و این ویژگی به کاربران اجازه میدهد بین دو توزیع راحتتر جابهجا شوند. حتی برای کاربرانی که از CentOS استفاده نمیکنند، راکی لینوکس یک گزینه عالی است که امکان تجربه اکثر ویژگیهای RHEL را فراهم میکند.
صرفنظر از این، ملاحظات مختلفی وجود دارد که قبل از مهاجرت به راکی لینوکس بهتر است در نظر بگیرید:
نسخه پکیج
با اجرای اسکریپت مهاجرت راکی لینوکس، تمام پکیجهای موجود در سیستم شما جایگزین میشود. اگر پکیجهای سفارشی دارید یا از نسخههای مختلفی استفاده میکنید، قبل از اجرای اسکریپت از پکیجهای موجود نسخه پشتیبان تهیه کنید.
SecureBoot
SecureBoot یا بوت امن در نسخه قدیمی راکی لینوکس در دسترس قرار ندارد. اگر سیستم فعلی شما به آن متکی است، باید مطمئن شوید که راکی لینوکس 8.5 یا جدیدتر را نصب میکنید.
معماری سیستم
هر نسخه اصلی از راکی لینوکس با معماری پردازنده متفاوتی سازگاری دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر در این مورد باید به صفحه دانلود راکی لینوکس مراجعه کنید. در غیراینصورت ممکن است نسخه انتخابی با پردازنده شما سازگاری نداشته باشد.
سازگاری با توزیعهای دیگر
اسکریپت مهاجرت راکی لینوکس فقط روی توزیعهای مبتنیبر RHEL کار میکند. برای توزیعهای دیگر، باید نصب و بهروزرسانی پکیج را بهصورت دستی انجام دهید.
مسیر مهاجرت
کاربرانی که از CentOS 7 یا پایینتر استفاده میکنند نمیتوانند مستقیما به راکی لینوکس مهاجرت کنند، زیرا نسخه اولیه کد منبع RHEL 8 استفاده میکند. این دسته از کاربران باید ابتدا به CentOS 8 ارتقا دهند و سپس به راکی لینوکس مهاجرت کنند.
جمعبندی
راکی لینوکس یک توزیع پاییندستی براساس کد منبع Red Hat Enterprise Linux یا RHEL است. این توزیع در سطح باینری با RHEL سازگاری دارد و قرار است جایگزینی برای CentOS باشد. این توزیع لینوکس سازگار با محیطهای سازمانی، هم برای استفاده شرکتی و هم استفاده شخصی ایدهآل است. از این توزیع معمولا برای سرورها، ورکاستیشنها و سرویسهای ابری استفاده میشود.
