وقتی لپتاپ، موبایل یا سرور به اینترنت یا شبکهای دیگر متصل میشود، دادهها باید راه درست را تا مقصد پیدا کنند. روتر درست همینجا وارد عمل میشود؛ یعنی مقصد بستههای داده را بررسی میکند و با کمک جدول مسیریابی، آنها را از مسیر مناسب میفرستد. در این مقاله از مجلۀ ویپیاس مارکت میبینیم روتر چیست، چگونه کار میکند، چه انواعی دارد و چه تفاوتی با مودم و سوئیچ دارد.
روتر چیست و چه کاری انجام میدهد؟
روتر (Router) یکی از تجهیزات اصلی شبکه است و کارش برقراری ارتباط میان شبکههای مختلف و هدایت بستههای داده بین آنهاست. برخلاف سوئیچ که معمولاً دستگاههای داخل یک شبکۀ محلی را به هم متصل میکند، روتر میتواند ترافیک را از یک شبکه به شبکهای دیگر منتقل کند.
برای مثال، وقتی لپتاپ شما اطلاعاتی را از یک سرور در اینترنت درخواست میکند، دادهها در قالب بستههای شبکه جابهجا میشوند. روتر آدرس IP مقصد هر بسته را بررسی میکند و با توجه به اطلاعات مسیریابی، مشخص میکند بسته باید از کدام مسیر ادامه پیدا کند. به این ترتیب، روتر فقط داده را عبور نمیدهد؛ بلکه در هر مرحله تصمیم میگیرد بسته از کدام رابط و به سمت چه مقصد یا روتر بعدیای فرستاده شود.
Router چیست؟
در منابع فنی معمولاً با واژۀ Router روبهرو میشوید که همان «روتر» است؛ یعنی دستگاه یا سیستمی که بستههای داده را میان شبکههای مختلف مسیریابی و منتقل میکند. این نقش همیشه به یک دستگاه فیزیکی محدود نمیشود و در بعضی سناریوها میتوان مسیریابی را بهصورت نرمافزاری هم انجام داد. روترهای خانگی معمولاً چند قابلیت را در یک دستگاه جمع میکنند؛ از اتصال به اینترنت و ایجاد شبکۀ محلی گرفته تا ارائۀ Wi-Fi.
در شبکههای سازمانی و دیتاسنترها نیز روترهای تخصصیتری به کار میروند که برای ترافیک بیشتر و ارتباط میان چند شبکه طراحی شدهاند.
کار روتر چگونه است؟
برای اینکه نحوۀ کار روتر ملموستر شود، مسیر یک بستۀ داده را از لحظه ورود تا زمان خروج از روتر دنبال میکنیم:
- دریافت بسته: روتر بستۀ داده را از یکی از رابطهای شبکه دریافت میکند.
- بررسی مقصد: آدرس IP مقصد بسته را بررسی میکند.
- جستوجوی مسیر: جدول مسیریابی را میخواند تا مسیرهای در دسترس برای رسیدن به مقصد را پیدا کند.
- انتخاب مسیر: اگر بیش از یک مسیر وجود داشته باشد، با توجه به معیارهای مسیریابی یکی از آنها را انتخاب میکند.
- ارسال بسته: در پایان، بسته از رابط مناسب به سمت مقصد یا روتر بعدی فرستاده میشود.
این روند برای بستههای مختلف بارها تکرار میشود و هر بسته با توجه به مقصد و اطلاعات موجود در جدول مسیریابی، به مسیر بعدی فرستاده میشود.
کاربرد روتر چیست؟
وظیفۀ روتر فقط این نیست که یک کامپیوتر را به اینترنت وصل کند و بسته به اندازه و نوع شبکه، روتر میتواند چند کار مختلف انجام دهد، مانند:
- اتصال شبکهها: دو یا چند شبکۀ متفاوت را به یکدیگر متصل میکند.
- دسترسی به اینترنت: راه ارتباط دستگاههای شبکۀ داخلی با اینترنت را فراهم میکند.
- مسیریابی دادهها: برای هر بسته، مسیر مناسب تا شبکۀ مقصد را انتخاب میکند.
- مدیریت ترافیک: در بعضی مدلها امکان کنترل یا اولویتبندی بخشی از ترافیک شبکه وجود دارد.
- ایجاد شبکه محلی: روترهای خانگی میتوانند کامپیوترها، موبایلها و سایر تجهیزات را در یک شبکه LAN به هم متصل کنند.
- قابلیتهای امنیتی: بسیاری از روترها ابزارهای امنیتی و کنترلی برای مدیریت و محافظت از ترافیک شبکه ارائه میکنند.
روتر شبکه چیست؟
وقتی از «روتر شبکه» صحبت میکنیم، منظور روتری است که ارتباط میان دو یا چند شبکه را برقرار میکند و بستههای داده را با توجه به آدرس مقصد، به مسیر مناسب میفرستد. فرض کنید یک شرکت برای واحدهای مختلف خود چند شبکۀ داخلی جداگانه دارد. روتر میتواند ارتباط این شبکهها با یکدیگر و با شبکههای بیرونی را مدیریت کند. در شبکههای بزرگتر هم ممکن است یک بسته پیش از رسیدن به مقصد، از چند روتر عبور کند و در هر مرحله مسیر بعدی آن مشخص شود.
به همین دلیل است که پیکربندی و عملکرد روتر مستقیماً روی کیفیت ارتباط میان شبکهها اثر میگذارد و یکی از بخشهای مهم زیرساخت شبکه به حساب میآید.
انواع روتر
تمام روترها برای یک محیط و یک مقیاس ساخته نشدهاند و با توجه به محل استفاده و نقشی که در شبکه دارند، میتوان آنها را در 4 گروه رایج به صورت زیر قرار داد.
1) روتر خانگی
روتر خانگی برای شبکههای کوچک و استفاده روزمره طراحی شده است. این مدلها معمولاً قابلیتهایی مثل اتصال به اینترنت، ایجاد شبکۀ محلی و Wi-Fi را در یک دستگاه در اختیار کاربر میگذارند.
2) روتر سازمانی
روترهای سازمانی برای شبکههای بزرگتر طراحی میشوند و معمولاً امکانات بیشتری برای مدیریت مسیرها، کنترل ترافیک و برقراری ارتباط میان چند شبکه دارند.
3) روتر بیسیم
روتر بیسیم امکان اتصال دستگاهها از طریق Wi-Fi را فراهم میکند. بسیاری از مدلهای خانگی در عمل چند نقش را همزمان بر عهده دارند و قابلیتهای روتر، سوئیچ، اکسسپوینت و گاهی Gateway را در یک دستگاه ترکیب میکنند.
4) روتر لبۀ شبکه
روترهای Edge در مرز شبکه قرار میگیرند؛ یعنی جایی که شبکۀ داخلی به اینترنت یا شبکههای دیگر متصل میشود. این مدلها بیشتر در شبکههای سازمانی و زیرساختهای بزرگ به کار میروند.
روتر چه ارتباطی با سرور مجازی دارد؟
برای درک ارتباط روتر با سرور مجازی (VPS)، باید کمی از خود VPS فاصله بگیریم و زیرساخت شبکۀ دیتاسنتر را ببینیم. سرور مجازی روی یک سرور فیزیکی اجرا میشود، اما ارتباطش با اینترنت و شبکههای دیگر از مسیر تجهیزات شبکۀ دیتاسنتر میگذرد. روترها و سوئیچها در همین مسیر، ترافیک را میان سرورها، شبکۀ داخلی دیتاسنتر و شبکههای بیرونی جابهجا میکنند.
وقتی کاربر به آدرس IP یک VPS متصل میشود، درخواست او معمولاً از چند شبکه عبور میکند تا به دیتاسنتر برسد. روترهای بین راه، بستههای IP را بر اساس اطلاعات مسیریابی به شبکۀ بعدی میفرستند. در مرز دیتاسنتر نیز روترهای Edge ارتباط شبکۀ داخلی با اینترنت را مدیریت میکنند.
بنابراین روتر بخشی از خود VPS نیست، بلکه بخشی از زیرساختی است که دسترسی سرور مجازی به اینترنت و شبکههای دیگر را ممکن میکند. مسیری که ترافیک طی میکند، ظرفیت لینکها و کیفیت زیرساخت شبکه هم میتوانند روی کیفیت ارتباط با VPS اثر بگذارند.
در دیتاسنتر، روتر و سوئیچ معمولاً در کنار هم کار میکنند، اما نقش یکسانی ندارند. سوئیچ بیشتر ارتباط داخلی میان سرورها و تجهیزات یک شبکه را برقرار میکند و روتر مسئول عبور ترافیک میان شبکههای مختلف و شبکههای بیرونی است. همین تفاوت، مرز اصلی میان کاربرد این دو تجهیز را مشخص میکند.
تفاوت روتر و سوئیچ چیست؟
برای اینکه بهتر مشخص شود سوئیچ شبکه چیست و چه تفاوتی با روتر دارد، باید به محدودۀ کاری هرکدام نگاه کنیم. سوئیچ معمولاً ارتباط دستگاههای داخل یک شبکه را برقرار میکند، درحالیکه روتر زمانی وارد عمل میشود که ترافیک باید از یک شبکه به شبکهای دیگر منتقل شود. جدول زیر تفاوتهای بین روتر و سوئیچ را دقیقتر نشان میدهد:
|
معیار |
روتر |
سوئیچ |
|
وظیفۀ اصلی |
اتصال شبکههای مختلف و مسیریابی ترافیک | اتصال دستگاهها در یک شبکه |
|
مبنای اصلی تصمیمگیری |
آدرس IP |
معمولاً آدرس MAC |
|
سطح عملکرد رایج |
لایۀ شبکه |
لایۀ پیوند داده |
|
ارتباط با اینترنت |
میتواند شبکۀ داخلی را به اینترنت یا شبکههای دیگر متصل کند |
معمولاً دستگاههای همان شبکه را به هم متصل میکند |
|
کاربرد در دیتاسنتر |
ارتباط میان شبکهها و مدیریت ترافیک ورودی و خروجی |
اتصال سرورها و تجهیزات داخل شبکه |
|
جدول مورد استفاده |
Routing Table |
MAC Address Table |
| نمونۀ کاربرد | اتصال شبکۀ داخلی به اینترنت |
اتصال چند سرور به یک شبکۀ محلی |
تفاوت روتر و مودم چیست؟
مودم و روتر هم دو وظیفۀ متفاوت دارند، هرچند در بسیاری از خانهها هر دو قابلیت در یک دستگاه ترکیب شده است. مودم یا تجهیزات دسترسی، ارتباط با زیرساخت سرویسدهنده اینترنت را برقرار میکنند. روتر هم وظیفه دارد ترافیک را در سمت شبکۀ داخلی و میان شبکههای مختلف هدایت کند. در جدول زیر تفاوت روتر و مودم را بهتر متوجه میشوید:
|
معیار |
روتر |
مودم |
|
وظیفۀ اصلی |
مسیریابی و انتقال داده میان شبکهها |
برقراری ارتباط با سرویسدهنده اینترنت |
|
نقش در شبکۀ داخلی |
هدایت ترافیک میان شبکهها و دستگاهها | معمولاً نقش اصلی در مسیریابی داخلی ندارد |
| ارتباط با ISP | معمولاً از طریق مودم یا تجهیزات دسترسی |
مستقیماً با زیرساخت سرویسدهنده ارتباط برقرار میکند |
|
اتصال چند دستگاه |
بله، بسته به مدل و امکانات |
بهتنهایی معمولاً محدودتر است |
|
Wi-Fi |
در روترهای بیسیم وجود دارد |
در برخی تجهیزات ترکیبی وجود دارد |
|
مسیریابی IP |
از وظایف اصلی روتر است |
وظیفۀ اصلی مودم نیست |
|
امکان ترکیب در یک دستگاه |
بله، در تجهیزات خانگی رایج است |
بله، مودمروترها چند قابلیت را یکجا ارائه میکنند |
برای راهاندازی روتر چه کارهایی باید انجام دهیم؟
رابط و نام گزینهها در روترهای مختلف یکسان نیست، اما روند کلی راهاندازی یک روتر خانگی معمولاً تفاوت زیادی ندارد. میتوانید کار را با این مراحل شروع کنید:
- اتصال تجهیزات: روتر را به برق و منبع اینترنت متصل کنید.
- ورود به پنل مدیریت: با استفاده از آدرس مدیریتی دستگاه، وارد صفحۀ تنظیمات روتر شوید.
- تنظیم اتصال اینترنت: نوع اتصال و اطلاعاتی را که سرویسدهندۀ اینترنت در اختیار شما گذاشته است وارد کنید.
- تنظیم Wi-Fi: نام شبکه را مشخص کنید و یک گذرواژۀ مناسب برای شبکۀ بیسیم در نظر بگیرید.
- بررسی تنظیمات امنیتی: رمز پیشفرض پنل مدیریت را تغییر دهید و گزینههای امنیتی موردنیاز را فعال کنید.
- بهروزرسانی Firmware: اگر نسخۀ جدید و سازگاری برای دستگاه منتشر شده است، Firmware روتر را بهروزرسانی کنید.
- آزمایش اتصال: چند دستگاه را به شبکه وصل کنید و عملکرد اینترنت و شبکۀ داخلی را بررسی کنید.
نام گزینهها و ترتیب دقیق این مراحل ممکن است با توجه به برند، مدل روتر و نوع اتصال اینترنت تغییر کند. بنابراین برای جزئیات هر تنظیم، بهتر است مستندات همان سازنده را ملاک قرار دهید و تنظیمات یک مدل را بدون بررسی روی مدل دیگری اعمال نکنید.
آیا روتر فقط یک دستگاه سختافزاری است؟
خیر. مسیریابی فقط به یک دستگاه فیزیکی محدود نیست. بعضی سیستمهای کامپیوتری و نرمافزارهای شبکه نیز میتوانند همان وظیفه را انجام دهند و ترافیک را میان شبکهها هدایت کنند. در زیرساختهای سرور و دیتاسنتر، بسته به معماری شبکه ممکن است از روتر سختافزاری، راهکارهای نرمافزاری یا ترکیبی از هر دو استفاده شود. در چنین محیطهایی، تنظیم درست Routing و جدولهای مسیریابی اهمیت زیادی دارد؛ چون یک مسیر اشتباه میتواند ترافیک را به مقصد نادرست بفرستد یا بخشی از ارتباط را مختل کند.
یکی از نمونههای این نوع استفاده، سرور مجازی میکروتیک است که میتواند در سناریوهای مبتنی بر مسیریابی و مدیریت نرمافزاری شبکه به کار گرفته شود.
آیا روتر روی سرعت اینترنت تأثیر دارد؟
روتر میتواند روی عملکردی که از شبکه میبینید اثر بگذارد، اما تنها عامل تعیینکنندۀ سرعت اینترنت نیست. سرعت سرویس اینترنت، ظرفیت پورتها، استاندارد Wi-Fi، فاصلۀ دستگاه از روتر، تعداد کاربران، کیفیت کابل و میزان ترافیک شبکه هم روی نتیجۀ نهایی اثر دارند. اگر میخواهید دقیقتر بدانید پورت شبکه چیست؟ و مشخصات آن چه تأثیری روی ظرفیت انتقال داده دارد، بهتر است نوع و سرعت پورتهای روتر را هم بررسی کنید.
برای نمونه، اگر سرویس اینترنت پرسرعتی داشته باشید اما پورتهای روتر یا استاندارد Wi-Fi آن ظرفیت کافی نداشته باشند، نمیتوانید از تمام سرعت سرویس در شبکۀ داخلی استفاده کنید. بنابراین هنگام بررسی مشکل سرعت، باید روتر را در کنار بقیۀ اجزای شبکه دید.
جمعبندی
در مجموع، روتر نقطهای است که تصمیم میگیرد بستههای داده برای رسیدن به شبکۀ مقصد از کدام مسیر عبور کنند. این وظیفه در یک شبکۀ خانگی کوچک همانقدر معنا دارد که در یک دیتاسنتر بزرگ؛ تفاوت اصلی هم در مقیاس، ظرفیت و امکانات تجهیزاتی است که این کار را انجام میدهند.
اگر قصد انتخاب یا تنظیم روتر را دارید، سرعت اسمیِ دستگاه فقط یکی از معیارهاست. تعداد دستگاههای متصل، نوع اتصال، ظرفیت پورتها، امکانات امنیتی و نیازهای مسیریابی شبکه نیز باید با شرایط استفاده شما هماهنگ باشند.
سؤالات متداول
روتر چیست؟
روتر تجهیز یا سیستمی شبکهای است که بستههای داده را میان شبکههای مختلف هدایت میکند. این کار با بررسی آدرس مقصد و اطلاعات مسیریابی انجام میشود تا مسیر بعدی هر بسته مشخص شود.
کاربرد روتر چیست؟
کار اصلی روتر برقراری ارتباط میان شبکههای مختلف و هدایت ترافیک بین آنهاست. در روترهای خانگی، همین دستگاه معمولاً اتصال چند وسیله به اینترنت و شبکه Wi-Fi را هم فراهم میکند.
Router چیست؟
Router همان واژۀ انگلیسی «روتر» است و به دستگاه یا سیستمی گفته میشود که بستههای داده را میان شبکههای مختلف مسیریابی میکند.
روتر شبکه چیست؟
روتر شبکه ارتباط میان شبکههای مختلف را برقرار میکند و با بررسی اطلاعاتی مانند آدرس IP مقصد، مسیر مناسب برای انتقال بستههای داده را انتخاب میکند.
آیا مودم و روتر یکی هستند؟
خیر. مودم و روتر وظایف متفاوتی دارند، اما در بسیاری از تجهیزات خانگی این دو قابلیت در یک دستگاه قرار گرفتهاند. مودمروتر میتواند هم ارتباط با سرویسدهنده اینترنت را برقرار کند و هم ترافیک شبکۀ داخلی را مدیریت کند.
