در دنیای کریپتو، اصطلاحات زیادی وجود دارد. برخی از رایجترینهای آنها که شاید به گوش ما آشنا باشند، ارزهای دیجیتال و توکن هستند. اما توکن دقیقا چیست؟ این اصطلاح، در دنیای کریپتو به چه چیزی اشاره دارد؟ اگر بخواهیم به سادهترین شکل ممکن توضیح دهیم، میتوانیم بگوییم توکنها داراییهای دیجیتال هستند. توکنها، در شبکه بلاک چین ارزهای دیجیتال قرار دارند و جزئی از آنها هستند. بنابراین، نمیتوان گفت که هویت کاملا مستقل یا شبکه مجزای خود را دارند. در این مطلب، توضیح میدهیم که توکن چیست، تاریخچه آن را بررسی میکنیم، انواع آنها را شرح میدهیم و آنها را با ارزهای دیجیتال مقایسه میکنیم تا کاملا با آنها آشنا شوید.
توکن چیست؟
در سادهترین حالت، میتوان گفت که توکن، نشاندهنده یک دارایی در بلاک چین است. توکنها و ارزهای دیجیتال، شباهتهای زیادی به یکدیگر دارند. اما ارزهای دیجیتال، بیشتر به عنوان ابزار مبادله، وسیلهای برای پرداخت و معیار ذخیرهسازی ارزش مطرح هستند. توکنها اغلب برای جمعآوری سرمایه برای پروژهها استفاده میشوند و معمولا از طریق فرآیند عرضه اولیه سکه (ICO) ایجاد، توزیع و فروخته میشوند یا به گردش درمیآیند.
به روشهای مختلفی میتوان از توکنها استفاده کرد. به عنوان مثال، برای دسترسی به یک محصول یا خدمات، خرید و فروش آثار هنری دیجیتال و کاربردهای دیگر، میتوان از آنها استفاده کرد. لازم به ذکر است که در هر یک از این موارد، شکل متفاوتی از توکن را میتوان استفاده کرد. همچنین، به خاطر داشته باشید که NFT فقط یکی از انواع توکن است و همه توکنها NFT نیستند.
تاریخچه توکن کریپتو
تاریخچه توکن چیست و چطور به وجود آمده؟ در پاسخ به این سوال باید گفت اگرچه قبل از رونق یکباره ارزهای دیجیتال در سال ۲۰۱۷ نیز یکسری رمزارزها وجود داشت که از بیت کوین و اتریوم فورک شده بودند (فورک در دنیای کریپتو به حالتی اشاره دارد که جامعه یک رمزارز تصمیم میگیرند در پروتکل بلاک چین یا مجموعه قوانین آن تغییراتی ایجاد کنند)، اما اولین توکنی که به رسمیت شناخته شد، Mastercoin نام داشت.
Mastercoin بهنوعی، اولین آلتکوین نیز محسوب میشود که بهعنوان جایگزین بیت کوین به وجود آمد. Mastercoin توسط شخصی به نام J.R. Willet ایجاد شد و در ژانویه 2012 از طریق فروم بیت کوین به طور رسمی معرفی شد. Willet عنوان وایت پیپر Mastercoin را “دومین وایت پیپر بیت کوین ” گذاشت. Mastercoin یکی از اولین پروژههایی بود که استفاده از لایهها را برای بهبود عملکرد یک ارز دیجیتال مطرح کرد. پس از سال ۲۰۱۷ که دنیای کریپتو متحول شد و برخی از توکنها بهصورت انفجاری رشد کردند، به نظر رسید که توجه سرمایهگذاران به سمت آنها جلب شد و از افزایش احتمالی ارزش آنها مطمئن شدند. به این ترتیب، عرضه توکنها به شدت افزایش یافت.
در این هنگام توسعهدهندگان، کسبوکارها و کلاهبرداران همه بهسرعت شروع به ایجاد توکنها در تلاش برای بهرهگیری از رونق سرمایه خود کردند، تا جایی که آژانسهای نظارتی شروع به صدور هشدارهایی برای سرمایهگذاران کردند و به آنها درمورد خطرات احتمالی سرمایهگذاری در توکنها هشدار دادند.
انواع توکنهای کریپتو
توکنهای کریپتو به انواع مختلفی تقسیم میشوند که در ادامه توضیح میدهیم. اما قبل از آن، توصیه میکنیم با توجه به اجباری بودن احراز هویت در صرافی بایننس و اکثر صرافیهای معتبر دیگر، قبل از اینکه در دنیای کریپتو فعالیت کنید، یک سرور مجازی ترید از یکی از لوکیشنهای خارجی و مورد تایید صرافی مورد نظر خود (برای مثال سرور مجازی امارات) را تهیه نمایید تا هویت اصلی شما توسط صرافی شناسایی نشود.
توکنهای کاربردی
توکن کاربردی یا Utility Token چیست؟ این نوع توکنها رایجترین شکل توکن هستند. وظیفه اصلی آنها، فراهم کردن امکان دسترسی دارندگان به یک محصول یا خدمات است. به همین دلیل است که اغلب در طول عرضه اولین یک کوین، از توکنهای کاربردی استفاده میشود. این توکنهای کاربردی را میتوان به هر شکلی که شرکت موردنظر تعیین میکند استفاده کرد. این میتواند شامل خرید کالا یا خدماتی که شرکت ارائه میکند، باشد.
توکنهای اوراق بهادار
برخلاف توکنهای کاربردی که معمولا میتوان از آنها بهعنوان یک کارت هدیه برای خرید یک محصول یا خدمات استفاده کرد، توکنهای اوراق بهادار (Security Tokens) نشاندهنده مالکیت یک دارایی هستند. هر توکن اوراق بهادار، نشاندهنده نوعی دارایی قابل معامله نظیر ماشین، سهم، زمین، املاک، مستغلات و حتی آثار هنری نظیر نقاشی است. توکنهای اوراق بهادار انجام تراکنش با این داراییها را امکانپذیر میکنند. این تراکنشها در بلاک چین ثبت میشوند و قابل ردیابی هستند.
توکنهای کامودیتی
توکن کامودیتی (Commodity Token) مانند توکن اوراق بهادار، یکی از انواع توکنها هستند که توسط یک دارایی خاص که به صورت واقعی وجود دارد، پشتیبانی میشوند. در حالی که توکنهای اوراق بهادار از نظر تئوری میتوانند تقریبا به هر چیز ارزشمندی مرتبط باشند، توکنهای کامودیتی فقط میتوانند بر اساس داراییهایی باشند که به عنوان “کالا” شناخته میشوند، نظیر قهوه، روغن یا حتی طلا. به عبارتی دیگر، این نوع توکنها امکان پردازش و ذخیره تراکنش کالاها در بلاک چین را فراهم میکنند.
توکنهای غیرمثلی
توکن غیرمثلی یا Non-fungible Token چیست؟ اینها همان NFTهایی هستند که احتمالا اسم آنها را زیاد شنیدهاید. توکنهای غیرمثلی نوعی دارایی دیجیتال و راهی برای اثبات و ثبت مالکیت داراییهای افراد از طریق بلاک چین هستند. قسمت “غیرقابل تعویض” در اسم این نوع توکنها، به این معنی است که به طور متقابل، قابل تعویض نیستند.
یعنی اگر شما یک توکن غیر قابل تعویض یا همان NFT داشته باشید، این توکن نشاندهنده مالکیت یک دارایی خاص و منحصربهفرد است که قابل تعویض نیست؛ مانند یک اثر هنری خاص. برخی از NFTها با قیمتهای سرسامآوری به فروش رسیدهاند که باعث شد توجه عده بسیار زیادی از افراد به سمت آنها جلب شود یا به آنها علاقه پیدا کنند.
برای شروع فعالیت در حوزه NFT یا ساخت NFT و فروش آن توصیه میشود از یک سرور مجازی ارزان با IP ثابت خارجی استفاده کنید تا IP اصلی شما توسط پلتفرم مورد نظرتان (مانند opensea) شناسایی و مسدود نشود.
نحوه کار توکنهای کریپتو به چه صورت است؟
تا اینجا، یک آشنایی کلی با توکن پیدا کردیم و با انواع آن نیز آشنا شدیم، اما نحوه کار آنها به چه شکل است؟ برای اینکه با Token آشنا شوید، ابتدا باید بدانید بلاک چین چیست. به زبان ساده، بلاک چین تراکنشها را به هم پیوند میدهد و اطلاعات را ثبت میکند. قوانین حاکم بر هر توکن، در یک قرارداد هوشمند تنظیم شده است که در بلاک چین موردنظر ذخیره میشود. بلاکچین همچنین، تراکنشهای انجام شده با این توکن را ثبت میکند.
بیایید این را با یک مثال توضیح دهیم. فرض کنید که شما صاحب یک شرکت هستید که به دنبال افزایش سرمایه از طریق عرضه اولیه یک کوین (ICO) است. هر سرمایهگذاری که پولی را در اختیار شرکت شما قرار میدهد، در ازای سرمایهگذاری خود تعداد مشخصی توکن (بهطور خاص یک توکن کاربردی یا Utility) دریافت میکند که از طریق یک قرارداد هوشمند در کیف پول ارز دیجیتال رمزنگاری شده وی ذخیره میشود. در ادامه، سرمایهگذاران میتوانند این توکنها را با خدمات یا محصولات ارائهشده توسط شرکت موردنظر مبادله کنند که در این مثال، ممکن است حتی فرصت مبادله آنها با ارز دیجیتال موردنظر را نیز به دست بیاورند.
دلایل اهمیت توکنهای کریپتو
دلیل اهمیت توکنها این است که میتوان از آنها برای نمایش تقریبا هر شکل یا نوعی از دارایی در جهان به شکل دیجیتالی استفاده کرد و تمام تراکنشهای مربوط به این دارایی را نیز در بلاک چین ثبت کرد. این یک روش جدید و مهم برای ثبت مالکیت و ایجاد شفافیت است که تازه در حال کشف و بررسی است؛ هنوز زوایای مختلف و پتانسیلهای آن به طور کامل مشخص نشده است.
توکنها، عموما تراکنشهای روی یک بلاک چین را تسهیل میکنند. اما میتوانند سهام یک سرمایهگذار در یک شرکت را نشان دهند یا نشاندهنده یک هدف اقتصادی ویژه، مانند مناقصه قانونی باشند. این بدان معناست که دارندگان توکن میتوانند از آنها برای خرید یا معامله، درست مانند سایر اوراق بهادار برای کسب سود استفاده کنند.
مقایسه توکنها و ارزهای دیجیتال
گاهی اوقات اصطلاح توکن، اشتباها به جای ارز دیجیتال استفاده میشود. اما این دو اصطلاح، کاملا از یکدیگر متمایز هستند. ارزهای دیجیتال، برای انجام یا دریافت پرداختها از طریق شبکه بلاک چین مورداستفاده قرار میگیرند که محبوبترین آنها بیت کوین (BTC) است. آلتکوینها، یکی از انواع ارزهای دیجیتال هستند که پس از موفقیت بزرگی که بیت کوین به دست آورد، به وجود آمدند. اصطلاح آلتکوین در لغت، به معنی کوینهای جایگزین است که به ارزهای دیجیتالی غیر از بیت کوین اشاره دارد.
آلتکوینها، شکل پیشرفتهتری از بیت کوین محسوب میشوند و با ادعای برطرف کردن نقطه ضعفهای آن بهعنوان جایگزین بیت کوین به وجود آمدند. لایت کوین (LTC)، بیت کوین کش (BCH) و دوج کوین (DOGE) نمونههایی از آلتکوینها هستند. اگرچه هرکدام از این آلتکوینها طعم سطوح مختلفی از موفقیت را چشیدهاند، اما هیچکدام نتوانستهاند محبوبیتی مشابه بیت کوین کسب کنند.
از سوی دیگر، توکنها روی یک بلاک چین کار میکنند که بهعنوان رسانهای برای ایجاد و اجرای برنامههای غیرمتمرکز و قراردادهای هوشمند عمل میکند. توکنها برای تسهیل تراکنشها در بلاک چین استفاده میشوند. در اغلب موارد، توکنها بهعنوان پاداش سرمایهگذاری، به صورت عرضه اولیه در اختیار سرمایهگذاران قرار میگیرند و پس از عرضه اولیه، به تسهیل تراکنشها در بلاک چین کمک میکنند.
هدف از ایجاد توکنها چیست؟
توکنها عموما تراکنشهای روی یک بلاک چین را تسهیل میکنند. اما میتوانند نشاندهنده سهام یک سرمایهگذار باشند یا برای یک هدف اقتصادی منحصربهفرد به وجود بیایند؛ درست مانند مناقصههای قانونی. این بدان معناست که دارندگان توکنها، درست مانند سایر اوراق بهادار، میتوانند از آنها برای خرید یا معامله جهت کسب سود استفاده کنند.
جمع بندی
در این مطلب توضیح دادیم که توکن چیست و دانستیم که Token نشاندهنده علاقه به یک دارایی به صورت دیجیتالی است یا برای تسهیل تراکنشها در بلاک چین مورداستفاده قرار میگیرد. باتوجه به اینکه توکنها قابل معامله هستند، اغلب با ارزهای دیجیتال اشتباه گرفته میشوند. همچنین، از آنها بهعنوان راهی برای جمعآوری سرمایه برای پروژهها در عرضه اولیه استفاده میشود. با وجود اینکه تا به حال در بسیاری از موارد جهت فریب سرمایهگذاران یا موارد مشابه، از عرضههای اولیه سواستفاده شده، اما بسیاری از آنها تلاشهای قابل اطمینانی برای جمعآوری سرمایه توسط مشاغل قانونی هستند. اکیدا توصیه میکنیم که اگر به سرمایهگذاری در توکنها فکر میکنید، حتما درمورد تیم یا شرکتی که آنها را ارائه میکند، به خوبی تحقیق کنید.
