با شنیدن کلمه CI/CD احتمالا اولین سؤالتان این است که CI/CD چیست؟ به زبان ساده، CI/CD یعنی ادغام مداوم و تحویل مداوم کد. این روش، مراحل ساخت، تست و انتشار نرمافزار را خودکار میکند تا برنامهنویسان بتوانند تغییرات کوچک را سریع و بدون خطا به کاربران برسانند. در دنیای امروز که سرعت خیلی مهم است، CI/CD کمک میکند نرمافزارها زودتر آماده شوند، باگ کمتری داشته باشند و تیم بهتر با هم کار کند. در این مطلب، بیشتر به مزایا و ویژگیهای آن میپردازیم.
CI/CD چیست؟
CI/CD مخفف دو عبارت Continuous Integration (ادغام مداوم) و Continuous Delivery یا Continuous Deployment (تحویل یا استقرار مداوم) است. به زبان خیلی ساده، CI/CD یک روش مدرن در برنامهنویسی است که مراحل ساخت، تست و انتشار نرمافزار را کاملا خودکار میکند.
در روش قدیمی، برنامهنویسان کد مینوشتند، بعد به صورت دستی آن را تست میکردند و در نهایت نرمافزار را روی سرور اصلی یا سرور مجازی منتشر میکردند. این روند زمانبر بود و خطای انسانی نیز در آن زیاد اتفاق میافتاد. اما با CI/CD، هر بار که کد جدید ذخیره میشود، سیستم به صورت خودکار کدها را ترکیب میکند، تستها را اجرا میکند و در صورت موفق بودن، نسخه جدید را روی سرور مجازی آماده انتشار یا مستقیم منتشر میکند.
کاربرد ci cd
حال بهتر است به این سوال بپردازیم که کاربرد ci cd چیست؟ CI/CD در حوزه توسعه نرمافزار کاربردهای بسیار مهمی دارد و تقریبا در هر پروژهای که نیاز به انتشار سریع، پایدار و باکیفیت نرمافزار باشد، استفاده میشود. در واقع کاربرد اصلی CI/CD این است که تیمهای برنامهنویسی بتوانند تغییرات جدید را خیلی سریعتر و با اطمینان بیشتری به دست کاربران برسانند.
برای مثال، در فروشگاههای اینترنتی بزرگ مثل دیجیکالا یا آمازون، تیمها هر روز چندین بار ویژگیهای جدید اضافه میکنند یا باگها را رفع میکنند. بدون CI/CD این کار ممکن است روزها یا هفتهها طول بکشد، اما با CI/CD این تغییرات در عرض چند دقیقه یا ساعت به سایت واقعی منتقل میشود. به خصوص وقتی پروژه روی سرورهای داخل کشور میزبانی میشود، بسیاری از تیمها ترجیح میدهند خرید سرور اختصاصی ایران انجام دهند تا تأخیر کمتری داشته باشند.
در شرکتهای بازیسازی، آپدیتها و پچهای جدید باید مرتب منتشر شوند تا بازیکنان تجربه بهتری داشته باشند. بانکها و مؤسسات مالی هم از CI/CD استفاده میکنند تا تغییرات امنیتی یا امکانات جدید را بدون وقفه و با کمترین ریسک اعمال کنند.
استارتاپهای کوچک تا شرکتهای بزرگ فناوری مثل گوگل، نتفلیکس و اسپاتیفای همه از CI/CD بهره میبرند چون این روش به آنها کمک میکند نرمافزار را سریعتر تحویل دهند، کیفیت محصول نهایی را بالاتر ببرند، باگها را زودتر پیدا و رفع کنند، اعضای تیم بهتر با هم همکاری کنند و هزینههای توسعه را در بلندمدت کاهش دهند.
مزایای CI/CD چیست؟
استفاده از CI/CD بسیاری از فرایندهای برنامهنویسی را سادهتر میکند. این روش با خودکار کردن کارها، هم سرعت را بالا میبرد، هم کیفیت را بهتر میکند و هم هزینهها را کم میکند. در ادامه بررسی میکنیم که مهمترین مزایای CI/CD چیست:
انتشار سریعتر نرمافزار
با CI/CD میتوانید چندین بار در روز نسخه جدید منتشر کنید. دیگر لازم نیست هفتهها یا ماهها منتظر یک آپدیت بزرگ بمانید. ویژگیهای تازه خیلی زود به دست کاربران میرسد، شرکت زودتر از رقبا جلو میافتد و بازخورد مشتریان را سریعتر میگیرد.
کیفیت بالاتر و باگ کمتر
CI/CD در هر تغییر کوچک، تستها را خودکار اجرا میکند و باگها را همان ابتدا پیدا میکند. رفع خطا در مراحل اولیه خیلی آسانتر و ارزانتر است. نرمافزار نهایی پایدارتر میشود، کاربران تجربه بهتری دارند، رضایتشان بیشتر میشود و اعتبار شرکت بالا میرود.
کاهش استرس و خستگی تیم
در روشهای قدیمی، انتشار نسخههای بزرگ پر از استرس و شببیداری بود. CI/CD با تغییرات کوچک و خودکار، این فشار را خیلی کم میکند. برنامهنویسان کمتر با مشکلات ناگهانی مواجه میشوند و وقت بیشتری برای کارهای خلاقانه دارند.
همکاری بهتر در تیم
CI/CD همه را وادار میکند کد تمیز و قابل استفاده برای همه اعضای تیم بنویسند. از این طریق مشکلات ادغام زودتر مشخص میشود و اعضای تیم بیشتر با هم صحبت میکنند. این کار فرهنگ همکاری و مسئولیت مشترک را تقویت میکند. تیم یکپارچهتر میشود و بهرهوری کل گروه بالاتر میرود.
کاهش هزینههای بلندمدت
شاید راهاندازی CI/CD در ابتدا کمی هزینه داشته باشد، اما در بلندمدت خیلی صرفهجویی میکند. رفع باگ در مراحل اولیه بسیار ارزانتر است، زمان توسعه کوتاهتر میشود و نیروی انسانی بهتر استفاده میشود. شرکتها با تیم کوچکتر میتوانند خروجی بیشتری داشته باشند و سود بیشتری ببرند.
بازیابی سریعتر از مشکلات
اگر در محیط واقعی مشکلی پیش بیاید، با CI/CD خیلی سریع میتوان آن را پیدا کرد و حل یا برگرداند. از آنجایی که تغییرات کوچک هستند، پیدا کردن علت آسانتر است. به کمک CI/CD زمان قطعی سرویس خیلی کم میشود و اعتماد کاربران حفظ میگردد.
پایپلاین CI/CD چیست؟
پایپلاین CI/CD مثل یک خط تولید خودکار برای نرمافزار است. پایپلاین CI/CD مجموعهای از مراحل مرتب و خودکار است که کد نوشتهشده توسط برنامهنویسان را از لحظه ذخیره شدن تا انتشار نهایی در دست کاربران میرساند.
در واقع هر بار که کد جدیدی نوشته و ذخیره میشود، پایپلاین شروع به کار میکند. پاپ لاین، ابتدا کد را میسازد، بعد همه تستها را بهطور خودکار اجرا میکند، اگر تستها موفق بودند، نسخه جدید را آماده میکند و در نهایت آن را به سرور واقعی منتقل میکند. این فرآیند بصورت مداوم و بدون نیاز به دخالت دستی انجام میشود، خطاهای انسانی را کم میکند، سرعت کار را بالا میبرد و اطمینان میدهد که همیشه نسخهای باکیفیت منتشر شود.
تفاوت CI و CD چیست؟
CI و CD دو بخش اصلی فرآیند CI/CD هستند، اما هر کدام نقش متفاوتی دارند. CI روی ادغام و تست کد تمرکز دارد، در حالی که CD مسئولیت تحویل و انتشار آن را بر عهده دارد. در جدول زیر تفاوتهای کلیدی آنها را بررسی میکنیم:
| ویژگی | CI (ادغام مداوم) | CD (تحویل مداوم) | CD (استقرار مداوم) |
|---|---|---|---|
| تمرکز اصلی | کیفیت کد و شناسایی زودهنگام باگها | آمادگی کد برای انتشار در هر لحظه | سرعت در رساندن تغییرات به دست کاربر |
| عملکرد | ترکیب خودکار کدها و اجرای تستها | آمادهسازی خودکار نسخه نهایی برای انتشار | انتقال خودکار کد به سرور واقعی (Production) |
| دخالت انسانی | ندارد (کاملا خودکار) | دارد (تأیید دستی برای انتشار نهایی) | ندارد (۱۰۰٪ خودکار) |
| نتیجه نهایی | کد تست شده و سالم | کدی که آماده انتشار است (Ready to ship) | کدی که منتشر شده و توسط کاربر دیده میشود |
ابزارهای محبوب CI/CD
ابزارهای CI/CD زیادی وجود دارند که هر کدام ویژگیهای خاص خودشان را دارند و بسته به نیاز تیم، زبان برنامهنویسی و اندازه پروژه انتخاب میشوند. در ادامه چند مورد از محبوبترین ابزارهای CI/CD را که امروزه بیشترین استفاده را دارند، معرفی میکنیم:
GitHub Actions
این ابزار داخل خود گیتهاب قرار دارد. اگر کد پروژه روی گیتهاب باشد، راهاندازی آن خیلی سریع انجام میشود. با چند فایل تنظیمات ساده میتوان مشخص کرد بعد از هر تغییر در کد، چه کارهایی به صورت خودکار اجرا شوند. GitHub Actions برای تیمهای کوچک و پروژههای معمولی گزینهای کاربردی است.
Jenkins
Jenkins از قدیمیترین ابزارهای این حوزه است و آزادی عمل زیادی میدهد. میتوان آن را دقیقا طبق نیاز پروژه تنظیم و با ابزارهای مختلف هماهنگ کرد. بیشتر برای تیمهایی مناسب است که میخواهند همهچیز تحت کنترل خودشان باشد.
GitLab CI/CD
این ابزار به صورت کامل داخل GitLab قرار دارد. تنظیم مراحل کار با یک فایل ساده انجام میشود و همه فرایندها در همان محیط مدیریت میشوند. برای تیمهایی که از GitLab استفاده میکنند، انتخابی قابل اعتماد به حساب میآید.
CircleCI
CircleCI سرعت بالایی دارد و کار با آن پیچیده نیست. تنظیمات با فایلهای ساده انجام میشود و برای پروژههایی با اندازه متوسط و بزرگ عملکرد خوبی دارد. نسخه رایگان آن هم برای تیمهای کوچک قابل استفاده است.
Azure Pipelines
این ابزار بخشی از سرویسهای مایکروسافت است و با زبانها و سیستمهای مختلف سازگار است. اگر پروژه در فضای Azure یا ابزارهای مایکروسافت اجرا میشود، هماهنگی خوبی با سایر سرویسها دارد و امکانات مناسبی در اختیار تیم قرار میدهد.
AWS CodePipeline
این ابزار مخصوص فضای AWS (Amazon Web Services) طراحی شده است. با سرویسهای دیگر آمازون به راحتی کار میکند و برای پروژههایی که روی AWS اجرا میشوند، گزینهای قدرتمند و قابل گسترش محسوب میشود.
جمع بندی
در پایان، میتوان گفت CI/CD یکی از بهترین ابزارهای مدرن برای تیمهای توسعه نرمافزار است. این روش با خودکار کردن مراحل ادغام، تست و انتشار، سرعت کار را چند برابر میکند، کیفیت محصول را بالا میبرد و احتمال خطا را به حداقل میرساند. از استارتاپهای کوچک گرفته تا غولهای فناوری، همه از CI/CD استفاده میکنند تا سریعتر نوآوری کنند، باگها را زودتر رفع کنند و مشتریانشان را راضی نگه دارند.
اگر هنوز از CI/CD استفاده نمیکنید، بهتر است همین امروز شروع کنید؛ چون در شرایط فعلی سرعت و کیفیت کلید موفقیت است.
سوالات متداول
تفاوت CI و CD در فرایند CI/CD چیست؟
CI ادغام مداوم کد و اجرای خودکار تستها برای پیدا کردن زودهنگام باگهاست. CD تحویل یا استقرار مداوم است که کد تستشده را آماده یا مستقیم به محیط واقعی میرساند.
آیا استفاده از CI/CD هزینهبر است؟
در ابتدا ممکن است هزینه راهاندازی ابزار و آموزش داشته باشد، اما در بلندمدت با کاهش زمان توسعه، رفع سریع باگها و افزایش بهرهوری، هزینهها را خیلی کم میکند و صرفهجویی ایجاد مینماید.
چالشهای پیاده سازی CI/CD چیه؟
چالشها شامل یادگیری ابزارها، تغییر فرهنگ تیم، نوشتن تستهای قوی، مدیریت زیرساخت، امنیت pipeline و هماهنگی بین اعضای تیم است که با برنامهریزی و آموزش گامبهگام قابل حل هستند.
